Bu içerik genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel değerlendirme, tanı ve tedavi için bir sağlık uzmanına başvurunuz.
Meme kanseri tanısı, pek çok kararın art arda konuşulduğu yoğun bir dönemi başlatır. Bu kararlardan biri de memenin alınması (mastektomi) ya da meme koruyucu cerrahi sonrasında meme onarımının yapılıp yapılmayacağı ve yapılacaksa ne zaman yapılacağıdır. Meme onarımı bir zorunluluk değildir. Bazı kadınlar onarım istemez, bazıları dış protez kullanmayı tercih eder, bazıları ise onarımı tedavi sürecinin önemli bir parçası olarak görür. Her tercih saygıyı hak eder. Bu yazıda, hekiminizle konuşurken size bir çerçeve sunması için seçenekleri özetledik.
Onarım, meme dokusunun alındığı ameliyatla aynı seansta başlatılabilir. Bu yaklaşımda genel cerrah tümörü ve meme dokusunu çıkarır, plastik cerrah aynı ameliyatta onarımı yapar ya da ilk aşamasını başlatır. Uygun hastalarda meme derisi, bazen de meme başı korunabildiği için şekil açısından avantaj sağlayabilir. Ayrıca kişi ameliyattan memesinin tamamen yokluğuyla uyanmamış olur. Eş zamanlı onarımın uygunluğu ise tümörün özelliklerine, planlanan ek tedavilere ve kişinin genel sağlık durumuna bağlıdır.
Onarım, kanser tedavisi tamamlandıktan aylar ya da yıllar sonra da yapılabilir. Radyoterapi planlanan, karar vermek için zamana ihtiyaç duyan ya da tedavi sırasında başka sağlık sorunları olan kişiler için bu yol daha uygun olabilir. Mastektomiden yıllar sonra onarım düşünmek de mümkündür; onarım için geç kalındığı düşüncesi çoğu zaman doğru değildir.
Mastektomi sonrasında cilt yeterince gevşek değilse, önce göğüs duvarına doku genişletici (ekspander) yerleştirilir. Bu geçici protez, birkaç hafta boyunca muayenehanede yapılan kontrollerde içine serum fizyolojik verilerek aşamalı olarak doldurulur ve cildin yavaşça genişlemesi sağlanır. Yeterli genişleme elde edildiğinde ikinci bir ameliyatla kalıcı silikon implanta geçilir. Uygun durumlarda implant doğrudan, tek aşamada yerleştirilebilir.
İmplant ile onarım görece daha kısa bir ameliyat gerektirir ve vücudun başka bir bölgesinde iz oluşturmaz. Buna karşın implantın yıllar içinde değiştirilmesi gerekebileceği, implant çevresinde sert kapsül gelişebileceği ve enfeksiyon gibi risklerin bulunduğu bilinmelidir.
Bu yöntemde meme, vücudun başka bir bölgesinden kan dolaşımıyla birlikte taşınan deri ve yağ dokusu, bazen de kas kullanılarak yeniden oluşturulur. Sık kullanılan bölgeler karın alt bölgesi ve sırttır. Karın dokusunun mikrocerrahi ile göğüse taşındığı serbest flep yöntemleri, kıvam ve hareket olarak doğal meme dokusuna yakın bir sonuç sağlayabilir. Sırttan alınan latissimus dorsi flebi ise çoğu zaman bir implantla birlikte kullanılır.
Kendi dokusuyla onarım daha uzun bir ameliyat ve iyileşme süreci gerektirir; doku alınan bölgede de iz kalır. Buna karşılık oluşturulan meme, kilo değişimlerine vücudun geri kalanı gibi uyum gösterir ve implant değişimi gibi bir ihtiyaç doğmaz.
Vücudun başka bir bölgesinden alınan yağın işlenerek memeye enjekte edilmesi, genellikle diğer yöntemlerle yapılan onarımda çukurlukları düzeltmek ya da hacmi tamamlamak amacıyla kullanılır.
Meme başı ve çevresindeki koyu renkli halka (areola) korunamadıysa, onarılan meme şeklini aldıktan sonra, genellikle birkaç ay arayla yapılan küçük bir işlemle yeniden oluşturulabilir. Meme başı çıkıntısı lokal deri flepleriyle, areolanın rengi ise tıbbi dövme (mikropigmentasyon) ile sağlanır. İki meme arasında uyum sağlamak için karşı memeye küçültme, dikleştirme ya da büyütme yapılması da onarım planının bir parçası olabilir.
Radyoterapi kanser tedavisinin önemli bir parçasıdır, ancak cilt ve çevre dokularda kalıcı değişikliklere yol açabilir. Işın alan dokularda sertleşme, esneklik kaybı ve yara iyileşmesinde gecikme görülebilir. İmplant ile yapılan onarımlarda radyoterapi, implant çevresinde sert kapsül oluşması ve şekil bozulması riskini artırır. Bu nedenle radyoterapi planlanıyorsa onarımın türü ve zamanlaması onkoloji ekibiyle birlikte daha dikkatli belirlenir. Radyoterapi görmüş hastalarda kendi dokusuyla onarım çoğu zaman öne çıkan seçeneklerden biridir.
Meme onarımında öncelik her zaman kanser tedavisidir. Onarım planı; genel cerrah, tıbbi onkolog ve radyasyon onkoloğunun değerlendirmeleri dikkate alınarak yapılır. Kemoterapinin zamanlaması, radyoterapi ihtiyacı ve takip görüntülemeleri, onarımın ne zaman ve hangi yöntemle yapılacağını doğrudan etkiler. Onarım genellikle kanserin takibini engellemez; düzenli onkoloji kontrollerine aynı şekilde devam edilir.
Meme kaybı yalnızca bedensel bir değişiklik değildir; beden algısını, kendini kadın olarak hissetmeyi ve yakın ilişkileri etkileyebilir. Bu duyguları yaşamak doğaldır. Psikolojik danışmanlık, hasta destek grupları ve aynı süreçten geçmiş kişilerle konuşmak pek çok hastaya iyi gelir. Onarım kararının acele edilmeden, bilgi alınarak ve sorular sorularak verilmesi önemlidir.
Hangi yöntemin size uygun olduğu; vücut yapınız, kanser tedavi planınız, sağlık durumunuz ve beklentileriniz birlikte ele alınarak muayenede değerlendirilir. Ayrıntılı bilgiye meme onarımı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Doç. Dr. Mustafa Kürşat Evrenos · Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Uzmanı
Kesin tanı ve kişiye özel planlama için hekim muayenesi gerekir.