Kronik Yara ve Dekübit Nedir?

Kronik yara, beklenen sürede iyileşme göstermeyen ve genellikle birkaç haftadır devam eden yaralar için kullanılan bir ifadedir. Dolaşım bozuklukları, diyabet, uzun süreli bası, enfeksiyon, daha önce alınmış radyoterapi, beslenme yetersizliği ve sigara kullanımı yara iyileşmesini geciktirebilir.

Dekübit (bası yarası), hareket kısıtlılığı olan veya uzun süre yatağa ya da tekerlekli sandalyeye bağımlı kişilerde, sürekli bası altında kalan bölgelerde gelişir. Sağrı (sakrum), kalça, topuk ve oturma kemikleri en sık etkilenen bölgelerdir.

Diyabetik Ayak Nedir?

Diyabetik ayak, şeker hastalığına bağlı olarak ayakta gelişen yara, enfeksiyon ve doku hasarını kapsayan bir durumdur. Diyabet zamanla ayaktaki sinirlerde hasara (nöropati) yol açarak his kaybına neden olabilir; bu nedenle küçük bir vurma, nasır veya ayakkabı vurması fark edilmeden yaraya dönüşebilir. Dolaşım bozukluğu ve yüksek kan şekeri de yara iyileşmesini zorlaştırır ve enfeksiyon riskini artırır.

Kronik yara ve diyabetik ayak tedavisi, Doç. Dr. Mustafa Kürşat Evrenos'un özel ilgi alanları arasında yer alır.

Ne Zaman Başvurulmalı?

İyileşmeyen, giderek büyüyen, akıntısı veya kötü kokusu olan yaralar değerlendirilmelidir. Diyabeti olan kişilerde ayakta iyileşmeyen yara, renk değişikliği, şişlik, akıntı veya kötü koku fark edildiğinde değerlendirme önerilir. Yara çevresinde yayılan kızarıklık, şişlik, ateş, ayakta siyahlaşma veya genel durumda bozulma gibi yaygın enfeksiyon belirtileri varsa öncelikle en yakın acil servise başvurulmalı ya da 112 aranmalıdır; plastik cerrahi takibi ve onarım bu bakımın içinde planlanır.

Nasıl Değerlendirilir?

Muayenede yaranın boyutu, derinliği, tabanı ve çevre dokular incelenir. Enfeksiyon açısından yara kültürü, kemik tutulumu (osteomiyelit) şüphesinde görüntüleme yapılabilir. Kan şekeri, beslenme durumu ve dolaşım da değerlendirilir; çünkü altta yatan neden ele alınmadan kalıcı iyileşme sağlanması güçtür. Diyabetik ayakta ayaktaki his ve nabızlar kontrol edilir; kemik tutulumu şüphesinde röntgen veya MR, dolaşım değerlendirmesi için Doppler ultrason gibi tetkikler istenebilir. Kan şekeri kontrolünün durumu da tedavi planını doğrudan etkiler.

Tedavi Yaklaşımları

Diyabetik ayak tedavisi; plastik cerrahi, endokrinoloji, enfeksiyon hastalıkları, ortopedi ve gerektiğinde kalp ve damar cerrahisinin birlikte çalıştığı multidisipliner bir süreçtir.

• Debridman: Canlılığını yitirmiş ve enfekte dokuların temizlenmesi, iyileşmenin temel adımlarından biridir.
• Yara bakımı: Yaranın özelliğine uygun pansumanlar seçilir.
• Vakum yardımlı kapama (NPWT): Uygun yaralarda yara yatağının hazırlanmasına ve küçülmesine yardımcı olabilir.
• Enfeksiyon tedavisi: Kültür sonuçlarına göre, enfeksiyon hastalıkları ile birlikte uygun tedavi planlanır.
• Basının azaltılması: Dekübitte düzenli pozisyon değişikliği ve bası azaltıcı yatak ile minderler tedavinin ayrılmaz parçasıdır.
• Yük kaldırma (offloading): Diyabetik ayakta yaranın üzerine binen yük, özel ayakkabı, tabanlık, bot veya alçı gibi yöntemlerle azaltılır. Bu adım iyileşmenin temel koşullarından biridir.
• Cerrahi kapama: Yara yatağı hazır olduğunda deri grefti, lokal flep veya seçilmiş durumlarda serbest flep ile kapama yapılabilir.

Diyabetik ayakta tedavinin temel amaçlarından biri, ayağın ve işlevinin olabildiğince korunmasıdır.

İyileşme, Takip ve Korunma

Kronik yaraların iyileşmesi zaman alır ve süreç kişiden kişiye değişir. Bası yaralarında ameliyat sonrası dönemde bölgenin bastan korunması, beslenmenin desteklenmesi ve hasta yakınlarının bakım konusunda bilgilendirilmesi, yaranın yeniden açılma riskini azaltmaya yardımcı olur.

Diyabetik ayakta iyileşme süresi yaranın derinliğine, dolaşıma ve kan şekeri kontrolüne göre değişir. Yara kapandıktan sonra da yeni yaraların önlenmesi için ayakların her gün kontrol edilmesi, uygun ayakkabı kullanılması, nasırların uygun şekilde bakımının yapılması ve düzenli kontrollere devam edilmesi önerilir.

Size uygun tedavi planı, Manisa'daki muayenehanemizde yapılacak muayene sonrasında belirlenir. Değerlendirme için randevu oluşturabilirsiniz.