Yanık Nedir?

Yanık; sıcak sıvı, alev, sıcak yüzeyler, kimyasal maddeler, elektrik ya da sürtünme nedeniyle cilt ve alttaki dokularda oluşan hasardır. Yanıklar derinliklerine göre yüzeyel, kısmi kalınlık ve tam kalınlık yanıklar olarak sınıflandırılır. Derin yanıkların kendi kendine iyileşmesi güç olabilir ve iyileşme sonrasında belirgin iz veya hareket kısıtlılığı bırakabilir.

Ne Zaman Başvurulmalı?

Yanık durumunda yanan bölge, akan temiz ve serin su altında yaklaşık 20 dakika soğutulabilir; buz, diş macunu, yoğurt gibi maddeler uygulanmamalıdır. Geniş alanlı veya derin yanıklarda; yüz, el, ayak, genital bölge ve eklem yanıklarında; elektrik ve kimyasal yanıklarda, duman soluma şüphesinde, çocuklarda ve yaşlılarda öncelikle en yakın acil servise başvurulmalı ya da 112 aranmalıdır. Plastik cerrahi değerlendirmesi ve onarım, bu acil bakımın içinde planlanır; ağır yanıklarda tedavi yanık merkezlerinde yürütülebilir.

İyileşmiş bir yanığın ardından kalınlaşmış iz, kaşıntı, eklem hareketinde kısıtlılık ya da görünümle ilgili kaygılar varsa yanık sonrası onarım açısından değerlendirme yapılabilir.

Nasıl Değerlendirilir?

Akut yanıklarda yanığın derinliği, yaygınlığı ve yerleştiği bölge değerlendirilir. Yanık sonrası dönemde ise izin yapısı, kontraktür (izin büzüşerek hareketi kısıtlaması) olup olmadığı, eklem hareket açıklığı ve çevre dokuların durumu incelenir.

Tedavi Yaklaşımları

• Yara bakımı: Yüzeyel yanıklar uygun pansumanlarla izlenir.
• Debridman ve deri grefti: Derin yanıklarda canlılığını yitirmiş doku temizlenir ve yara deri grefti ile kapatılabilir. Bazı durumlarda vakum yardımlı kapama (NPWT) destekleyici olarak kullanılır.
• Kontraktür onarımı: Hareketi kısıtlayan izler gevşetilir; Z-plasti gibi lokal plastiler, deri grefti veya lokal fleplerle onarım yapılabilir.
• Doku genişletme: Seçilmiş durumlarda çevredeki sağlıklı cildin genişletilmesiyle iz alanının onarımı planlanabilir.

İyileşme ve Takip

Yanık sonrası iyileşme uzun soluklu bir süreçtir. Basınçlı giysiler, silikon uygulamaları, nemlendirme, güneşten korunma ve fizyoterapi, iz gelişiminin ve hareket kısıtlılığının takibinde önerilebilir. Çocuklarda büyümeyle birlikte ek işlemler gerekebilir. Sonuçlar yanığın derinliğine, yerine ve kişiye göre değişir. Yanık izleriyle ilgili ayrıntılar için yara izleri sayfasına da göz atabilirsiniz.

Size uygun tedavi planı muayene sonrasında belirlenir. Değerlendirme için randevu oluşturabilirsiniz.